Muling umigting ang pagtatalo sa West Philippine Sea (WPS) matapos ang palitan ng pahayag sa pagitan ng ilang opisyal ng pamahalaan ng Pilipinas at ng Chinese Embassy, kaugnay ng isang insidenteng kinasangkutan ng umano’y pagtulong ng Chinese Navy sa isang Pilipinong mangingisda.
Inilahad ni Charlie V. Manalo, sa isang kolum ang mga posisyong umaayon sa naratibo ng China, kabilang dito ang paniniwalang ang terminong West Philippine Sea ay wala umanong legal na batayan, na ang exclusive economic zone (EEZ) ay bukas sa sinumang nais pumasok, na hindi dapat kwestiyunin ang aksyon ng Chinese Navy dahil sa obligasyong tumulong, at hindi umano ganap na binding ang 2016 arbitral ruling. Iginiit din na pinalala ng nakaraang administrasyong Aquino III ang sitwasyon sa pagdadala ng usapin sa arbitrasyon.
Ayon kay Chairman Emeritus Dr. Jose Antonio Goitia , ang mga pahayag na ito ay nangangailangan ng malinaw at agarang paglilinaw batay sa umiiral na pandaigdigang batas o international law. Totoo umanong ang paggamit ng terminong West Philippine Sea ay itinakda ng Administrative Order No. 29 noong 2012 ngunit mali ang ipalagay na dito nagmumula ang karapatan ng Pilipinas.
“Ang pangalan ay administratibo. Ang karapatan ay nagmumula sa batas,”” paliwanag ni Goitia at aniya, ang tunay na batayan ng karapatan ng Pilipinas ay ang United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), isang may-bisang kasunduan o treaty na nilagdaan kapwa ng Pilipinas at China. Ang administrative order ay opisyal na pagtukoy lamang ng pangalan at hindi lumilikha ng soberanya o maritime rights.
Tahasang itinatakda ng UNCLOS ang saklaw ng EEZ bilang 200 nautical miles mula sa baselines ng coastal state. Hindi ito interpretasyon o haka-haka at nilinaw rin ng 2016 Arbitral Award na ang Recto Bank at ilang maritime feature na mas malapit sa Palawan ay nasa loob ng EEZ ng Pilipinas.
“Hindi malabo ang hangganan. Malinaw ito sa batas. Tama na ang EEZ ay hindi soberanong teritoryo, ngunit mali ang palagay na dahil dito ay wala nang karapatan ang Pilipinas. Sa ilalim ng UNCLOS, ang coastal state ay may eksklusibong karapatan sa pangingisda, eksplorasyon at pagmimina ng likas-yaman, at pamamahala ng yamang-dagat. Walang karapatan ang ibang estado na magsagawa ng law-enforcement activities, military intimidation, o resource exploitation sa EEZ ng ibang bansa. Ang kalayaan sa paglalayag ay hindi lisensya para sa pamimilit,” wika ni Goitia.
May obligasyon umano ang mga barko na tumulong sa mga mangingisdang nasa panganib ngunit hindi nito binubura ang mas malawak na konteksto ng presensya sa lugar.
“Maling igiit na walang bisa ang arbitral ruling dahil hindi ito isang UN body o dahil hindi lumahok ang China. Ang arbitration ay lehitimong mekanismo sa ilalim ng UNCLOS. Ang hindi paglahok ng isang partido ay hindi nagpapawalang-bisa sa desisyon. Ang bisa nito ay nagmumula sa kasunduan o treaty, hindi sa pahintulot ng natalong panig,” dagdag pa niya.
\
Mahalaga umano ang diplomasya, ngunit hindi ito maaaring ipalit sa batas. Ang pagtalikod sa UNCLOS at sa 2016 Arbitral Award ay kusang pagbitaw sa legal na lakas ng Pilipinas at pagpayag sa usapang pinaghaharian ng kapangyarihan, hindi ng katarungan.
“Ang diplomasya na walang batas ay hindi landas ng kapayapaan kundi anyo ng kahinaan. Ang West Philippine Sea ay hindi emosyonal na imbensyon o huwad na patriotismo. Ito ay malinaw na bahagi ng EEZ ng Pilipinas, suportado ng UNCLOS, at pinagtitibay ng 2016 Arbitral Award,” pahayag pa ni Goitia.
Sa gitna ng nagkakalat na maling pahayag at baluktot na pagbasa ng batas, kailangan umanong maging mapanuri ang bawat Pilipino: “Hindi lahat ng tila makatwiran ay totoo at hindi lahat ng panawagan sa katahimikan ay naglilingkod sa kapayapaan. Ang tunay na pagmamahal sa bayan, ay ang matatag ngunit mahinahong pagtatanggol sa karapatan ng bansa gamit ang batas.” aniya.
